Հակիրճ հայ-տաջիկական հարաբերությունների մասին

14.06.2017 | 18:39 | Foreign Policy

Sorry, this entry is only available in Armenian. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Այսօր՝ հունիսի 14-ին Հայաստան է ժամանել Տաջիկստանի նախագահ Էմոմալի Ռահմոնը: Այդ կապակցությամբ հանրությանն ենք ներկայացնում հակիրճ տեղեկություններ Տաջիկստանի և հայ-տաջիկական հարաբերությունների մասին:

Ընդհանուր առմամբ, սա Ռահմոնի չորրորդ այցն է Հայաստան: Վերջին անգամ Տանջիկստանի առաջնորդը Հայաստան էր ժամանալ 2016 թվականի հոկտեմբերի 13-ին, որպեսզի մասնակցի հաջորդ օրը տեղի ունենալիք ՀԱՊԿ խորհրդի նստաշրջանին:

Իր հերթին, Սերժ Սարգսյանը Տաջիկստան է այցելել 2011 և 2015 թվականներին, սակայն երկու դեպքում էլ այցերը եղել են աշխատանքային: 2011 թվականի այցը տեղի է ունեցել ԱՊՀ ձևավորման 20-ամյակի շրջանակներում, իսկ 2015 թվականին՝ ՀԱՊԿ խորհրդի նստաշրջանի:

Նախկինում, սակայն, Հայաստանի նախագահի պաշտոնական այցը Տաջիկստան տեղի է ունեցել 2002 թվականին, երբ Դուշանբե է այցելել Ռոբերտ Քոչարյանը, իսկ ահա Ռահմոնը պաշտոնական այցով ժամանել էր Հայաստան 2003-ին: Այն ժամանակ, սակայն, Տաջիկստանի նախագահը կրում էր «Ռահմոնով» ազգանունը: Այն ժամանակ Ռահմոնն այցելել էր Հայոց ցեղասպանության զոհերի հուշահամալիր, խոնարհել ծաղկեպսակ և տնկել եղևնի: Տաջիկստանը, սակայն, չի դասվում այն երկրների շարքին, որոնք պաշտոնապես ճանաչել են Հայոց ցեղասպանությունը:

Հարկ է նշել, որ Էմոմալի Ռահմոնը կառավարում է Տաջիկստանը 1992 թվականից: 2016 թվականին այնտեղ տեղի ունեցած հանրաքվեի արդյունքում Ռահմոնը հնարավորություն է ստացել վերընտրվել իր պաշտոնում անսահմանափակ անգամ: Նույն փոփոխություններով նախագահի թեկնածուի տարիքային շեմը իջեցվել է 35-ից 30-ը, ինչը կարող է հնարավորություն տալ նախագահի պաշտոնում առաջադրվել նրա որդուն՝ Ռուստամին:

Ռուստամ Ռահմոնն ի դեպ, չնայած երիտասարդ տարիքին, արդեն իսկ հանդիսանում է գեներալ, մաքսային ծառայության պետ, խորհրդարանի փոխնախագահ և մայրաքաղաք Դուշանբեի քաղաքապետ (բոլոր այս պաշտոնները՝ միաժամանակ): Այսպիսով, Տաջիկստանը դասվում է հետխորհրդային ավտորիտար երկրների շարքին, որտեղ անկախացումից հետո իշխում է նույն անձը կամ նույն կլանը: Այդպիսի երկրներից են հենց մեր հարևան Ադրբեջանը, Ղազախստանը, Թուրքմենստանը, Ուզբեկստանը և Բելառուսը: Ըստ աշխարհահռչակ Freedom House-ի տվյալների՝ Տաջիկստանը դասվում է ոչ ազատ երկրների շարքին ընդամենը 16 միավորով: Հայաստանը համապատախան ցուցակում ունի 46 միավոր ու դասվում է մասնակիորեն ազատ երկրների շարքին: Ըստ «Լրագրողներ առանց սահմանի» կազմակերպության տվյալների՝ Տաջիկստանը զբաղեցնում է 149-րդ տեղը աշխարհի 180 երկրների մամուլի ազատության շարքում:

Հայաստանը և Տաջիկստանը դաշնակիցներ են ՀԱՊԿ շրջանակներում: Տաջիկստանը տարածքային վեճեր ունի իր հարևան երկրների՝ Ուզբեկստանի և Ղրղզստանի հետ: Ժամանակ առ ժամանակ այդ հակամարտությունների գոտում իրավիճակը լարվում է:

Ղարաբաղյան հակամարտության հարցում Դուշանբեի դիրքորոշմամբ, խնդիրը պետք է կարգավորվի բացառապես խաղաղ ճանապարհով: Ավելի մանրամասն դիրքորոշում չկա: Հայաստանը Տաջիկստանի՝ Ղրզստանի և Ուզբեկստանի հետ ունեցած հակասությունների կապակցությամբ առանձին պաշտոնական դիրքորոշում չի հայտնել:

Հայաստանի և Տաջիկստանի միջև երկկողմ առևտրի տվյալներ կան միայն 2014 թվականի վերաբերյալ: Ըստ այդմ, 2014-ին Հայաստանից Տաջիկստան են արտահանվել ընդամենը 664 հազար դոլարի ապրանքներ, ներմուծվել՝ 333 հազար դոլարի: Հետագա տարիներում երկկողմ առևտրաշրջանառությունը մոտ է եղել զրոյի: Հետաքրքիր է, որ 2017-ի առաջին եռամսյակում Տաջիկստանից Հայաստանում կատարվել է 100 հազար դոլարի ուղղակի ներդրում:

«Իրազեկ քաղաքացիների միավորում»


See also