Հակիրճ՝ հայ-վրացական հարաբերությունների մասին

13.03.2019 | 11:52 | Foreign Policy

Sorry, this entry is only available in Armenian and Russian. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in this site default language. You may click one of the links to switch the site language to another available language.

Այսօր՝ մարտի 13-ին, Հայաստան է ժամանել Վրաստանի նախագահ Սալոմե Զուրաբիշվիլին։ Վրաստանում խորհրդարանական կառավարման անցնելուց հետո Զուրաբիշվիլին առաջին նախագահն է, որը, փաստացի, կատարում է միայն ներկայացուցչական գործառույթներ և իր լիազորությունների շրջանակով մոտ է ՀՀ նախագահին։

Հայաստանի և Վրաստանի միջև բարձրաստիճան պաշտոնյաների փոխայցելությունները վկայում են երկկողմանի հարաբերությունների ինտենսիվության և բազմաշերտության մասին։ Վրաստանը մեծ տարածաշրջանային նշանակություն ունի Հայաստանի համար, քանի որ Վրաստանի տարածքով է անցնում Հայաստանը Ռուսաստանին կապող միակ ցամաքային ճանապարհը, Վրաստանի տարածքով է Հայաստան մտնում ռուսական գազատարը, վրացական նավահանգիստներից է օգտվում Հայաստանը բեռնափոխադրումների համար։

Հայ-վրացական դիվանագիտական հարաբերությունները ԽՍՀՄ-ից անկախանալուց հետո հաստատվել են 1992 թվականի հուլիսի 17-ին։ Երկու երկրների հարաբերությունների բնույթն ամրագրված է 2001 թվականին կնքված «Բարեկամության, համագործակցության և փոխադարձ անվտանգության մասին» պայմանագրով։

Այցեր

Անկախացումից ի վեր Վրաստանի ղեկավարները Հայաստան են այցելել 18 անգամ։ Վրաստանի առաջին նախագահ Էդուարդ Շևարդնաձեն Հայաստան է այցելել 1993 թվականին՝ որպես Վրաստանի Պետության ղեկավար և Վրաստանի խորհրդարանի նախագահ: Հետագայում, նախագահի կարգավիճակով, Շևարդնաձեն Հայաստան է այցելել նաև 1997, 1999 (երկու անգամ) և 2001 թվականներին:

Վրաստանում իշխանափոխությունից հետո՝ 2004 թվականի մարտին, առաջին անգամ Հայաստան է այցելում վրաց նոր նախագահ Միխեիլ Սահակաշվիլին, որը հետագայում այցելում է Հայաստան ևս 7 անգամ՝ 2004, 2005, 2006, 2007, 2009,  2011 և 2012 թվականներին:

Վրաստանում կառավարման համակարգի փոփոխությունից հետո, երբ երկրի առաջին դեմքի լիազորությունները բաշխվեցին նախագահի և վարչապետի միջև, Հայաստան են ժամանել Վրաստանի վարչապետ Բիձինա Իվանիշվիլին (2013թ․), Վրաստանի նախագահ Գիորգի Մարգվելաշվիլին (2014թ․), վարչապետ Իրակլի Ղարիբաշվիլին (2014թ․), վարչապետ Գիորգի Կվիրիկաշվիլին (2016թ․ և 2018թ․) և վարչապետ Մամուկա Բախտաձեն (2018թ․)։

Հայաստանի ղեկավարները Վրաստան են սկսել այցելել 1996 թվականից։ Առաջին այցը կատարել է ՀՀ առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը։ Դեպի Վրաստան այցելություններն հաճախակիացել են երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի օրոք։ Քոչարյանը Վրաստան է այցելել 7 անգամ՝ 1998, 2000, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007 թվականներին։ ՀՀ հաջորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանը Վրաստան է այցելել 6 անգամ՝ 2008, 2010, 2011, 2014, 2015, 2017 թվականներին։ Հայաստանում կառավարման համակարգի փոփոխությունից հետո, երբ երկրի առաջին դեմքի լիազորություններն անցան վարչապետին, իսկ նախագահին վերապահվեցին ներկայացուցչական գործառույթներ, 2018 թվականի ընթացքում Վրաստան են այցելել ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը և ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ Ընդ որում բացի 2018թ․ մայիսի 30-ին տեղի ունեցած պաշտոնական այցից, Նիկոլ Փաշինյանը Վրաստան է մեկնել նաև 2019 թվականի հունվարի 15-ին և ոչ ֆորմալ հանդիպում ունեցել Մամուկա Բախտաձեի հետ վրացական Բոլնիս քաղաքում։

Սալոմե Զուրաբիշվիլիի այցը

Թեև Հայաստանի և Վրաստանի հարաբերությունները կրում են բարեկամական բնույթ, և հայ-վրացական համագործակցությունը դրսևորվում է բազմաթիվ ոլորտներում, այնուամենայնիվ, երկու երկրների միջև ժամանակ առ ժամանակ ծագում են որոշակի հարցեր։

Մասնավորապես, Բաքու կատարած իր պաշտոնական այցի ժամանակ՝ փետրվարի 27-ին, Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ հանդիպմանը Սալոմե Զուրաբիշվիլին խնդրահարույց հայտարարություններ էր արել Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության և «օկուպացված» տարածքների վերաբերյալ։ Ակնկալվում է, որ Հայաստան կատարած պաշտոնական այցի ժամանակ Սալոմե Զուրաբիշվիլին փորձելու է որոշակի հստակություն մտցնել արցախյան հակամարտության վերաբերյալ իր դիրքորոշման մեջ։

Վահե Ղուկասյան

«Իրազեկ քաղաքացիների միավորում»


See also