Վճարովի պարապմունքները կոռուպցիոն ռիսկեր են ստեղծում։ Առաջարկներ

26.03.2019 | 17:15 | Democracy and Human Rights

Sorry, this entry is only available in Armenian. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Հայաստանում կրթության անբավարար որակի մասին վկայող ամենախոսուն փաստերից մեկը, թերևս, կրկնուսույցների և վճարովի պարապմունքների պրակտիկայի տարածվածությունն է։

Հայաստանյան հանրակրթական դպրոցներում աշակերտներին տրամադրվող գիտելիքները, փաստացի, չեն բավականացնում բաձրագույն ուսումնական հաստատություններ ընդունվելու համար, ինչի պատճառով առաջ է գալիս լրացուցիչ վճարովի պարապմունքների անհրաժեշտությունը։ Սակայն եթե դպրոցի տարածքում վճարովի հիմունքներով լրացուցիչ կրթություն տրամադրելու գործընթացը կարգավորված է օրենսդրությամբ և իրականացվում է ծնողի և դպրոցի միջև կնքվող համապատասխան պայմանագրով, ապա դպրոցից դուրս, օրինակ՝ ուսուցչի տանը մատուցվող պարապմունքների հարցը որևէ իրավական կարգավորում չունի։

Ո՞րն է խնդիրը

Դպրոցում աշակերտներին մատուցվող կրթության անբավարար որակի պայմաններում առաջանում են կոռուպցիոն ռիսկեր և շահերի բախումներ՝ կապված ուսուցիչների կողմից աշակերտներին վճարովի պարապմունքների ներգրավելու հետ։

Մասնավորապես, ինչպես նշվում է «Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ հակակոռուպցիոն կենտրոնի» և «Հանրային քաղաքականության ինստիտուտի»  «Վճարովի պարապմունքները հանրակրթական դպրոցներում. Պատճառներ և հետևանքներ» համառոտագրում, հնարավոր չէ բացառել, որ ուսուցիչն աշակերտների ցածր առաջադիմությունը կարող է ընկալել որպես լրացուցիչ եկամտի հնարավորություն։ Իսկ այս պարագայում հավանական է թե՛ անհիմն ցածր գնահատականների նշանակումը և թե՛ աշակերտներին անհիմն պահանջներ ներկայացնելը կամ այլ չարաշահումները։

Բացի սա, վճարովի պարապմունքների ամենաբացասական հետևանքներից մեկն աշակերտների նկատմամբ ուսուցչի կողմից տարբերակված մոտեցում ցուցաբերելն է. ուսուցիչը հակված է նախապատվություն տալ այն աշակերտներին, որի հետ արտադասարանային պարապմունքներ է անցկացնում: Ուսուցչի երկակի դերն ազդեցություն է ունենում նրա մոտիվացիայի և դիրքորոշման վրա և առաջացնում է շահերի բախման իրավիճակ:

Ուշագրավ է նաև, որ ուսուցիչները շահագրգռված չեն լրացուցիչ վճարովի պարապմունքների կազմակերպումն իրականացնել ծնողների հետ օրինական պայմանագրային հարաբերությունների հիման վրա, քանի որ այդպես կրճատվում են նրանց եկամուտները, իսկ գումարի մի մասն ուղղվում է դպրոցի ծախսերին։

Ո՞րն է լուծումը

Վերոնշյալ համառոտագրի հեղինակները, ըստ այդմ, առաջարկում են մի շարք բարեփոխումներ, որոնք թույլ կտան լուծել նշված խնդիրը։

Մասնավորապես, առաջարկվում է օրենսդրորեն արգելել առարկան դասավանդող ուսուցչի կողմից վճարի դիմաց մասնավոր պարապմունքների տրամադրումն իր աշակերտներին` անկախ դասընթացների անցկացման վայրից, ինչպես նաև սահմանել պատասխանատվություն աշակերտներին մասնավոր պարապմունքների դրդելու և ընտրողական վերաբերմունքի համար։

Առաջարկվում է վերահսկողություն սահմանել դպրոցներում լրացուցիչ վճարովի կրթական ծրագրերի իրավական ակտերով սահմանված պահանջներին համապատասխանության նկատմամբ։

Բացի սա, առաջարկվում է նաև բուհերի ընդունելության քննությունների առաջադրանքների բարդությունը համապատասխանեցնել հանրակրթական դասագրքերի առաջադրանքների բարդությանը, վերանայել դասագրքերի բովանդակությունը և սահմանել աշակերտների առաջադիմության գնահատման և թվանշանի ձևավորման հստակ չափանիշներ։ Սրան զուգահեռ, ըստ համառոտագրի հեղինակների, պետք է ավագ դպրոցների ուսուցիչներին առաջադրվի աշակերտների բարձր կրթական արդյունքների ապահովման պահանջ՝ միաժամանակ ապահովելով պատշաճ վարձատրությամբ և խորհրդատվական-մեթոդական աջակցությամբ։

Այս հրապարակումը պատրաստվել է Եվրոպական միության և «Բաց հասարակության հիմնադրամներ – Հայաստան» կազմակերպության ֆինանսական աջակցությամբ։ Հրապարակման բովանդակությունն արտահայտում է միայն «Իրազեկ քաղաքացիների միավորման» տեսակետը, այլ ոչ Եվրոպական միության և «Բաց հասարակության հիմնադրամներ – Հայաստան» կազմակերպության դիրքորոշումը։


See also