Վնասվածքների մասին համապարփակ վիճակագրությունը թույլ կտա կանխել դրանք

28.03.2019 | 15:20 | Демократия и права человека

Извините, этот техт доступен только в “Армянский”. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Ամեն տարի աշխարհում 5,8 մլն մարդ է մահանում տարբեր տեսակի վնասվածքներից, որը կազմում է բոլոր պատճառներից առաջացած մահերի 10 տոկոսը և հաշմանդամության բոլոր պատճառների՝ 16 տոկոսը: Ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալների, վնասվածք ստանալու ավելի բարձր ռիսկը սպառնում է ավելի ցածր սոցիալտնտեսական շերտերի ներկայացուցիչներին, որոնք ավելի քիչ են օգնություն ստանում կանխարգելիչ ծրագրերից:

Ինչ վերաբերում է Հայաստանին, ապա ըստ «Վնասվածքների (տրավմատիզմի) հիմնախնդիրներն աշխարհում և Հայաստանում» զեկույցի, ՀՀ վնասվածքների, թունավորումների և այլ արտաքին պատճառների հետևանքով Հայաստանում ամեն տարի մահանում է ավելի քան 1200 մարդ։ Այս ցուցանիշը կազմում է Հայաստանում ամեն տարի գրանցվող մահերի 4,8 տոկոսը և մահվան մյուս պատճառների թվում զբաղեցնում չորրորդ տեղը։

Ընդ որում, ըստ 2017 թվականին հրապարակված զեկույցի տվյալների, 2005-2017թթ․ ավտովթարների հետևանքով երկրում զոհվել է ավելի քան 4000 մարդ:

Ուշագրավ է, սակայն, որ ինչպես ցույց են տալիս են հետազոտության տվյալները, տարբեր տեսակի վնասվածքները հատուկ են լինում տարբեր տարիքային և սոցիալական խմբերի ներկայացուցիչներին։

Այսպես, օրինակ, ճանապարհատրանսպորտային պատահարների առավելագույն մեծ թվով մահվան դեպքերը գրանցվում են 15-29 տարիքային խմբում: Մասնավորապես, 2015թ. դրությամբ գրանցվել է ՃՏՊ առաջացած մահացության 319 դեպք, ընդ որում՝ դեպքերի 80 տոկոսն արձանագրվել է տղամարդկանց մոտ, 87 տոկոսը՝ 16-62 տարեկանների խմբերում:

Վնասվածքների տեսակների բազմազանությունը, սակայն, պարտադրում է այդ գործում տարբեր գերատեսչությունների ակտիվ ներգրավում և մասնակցություն, որպեսզի ստեղծվի վնասվածքների տարածվածության վերաբերյալ համապարփակ տեղեկատվական համակարգ։

Ընդհանրապես, միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը փաստում է, որ վնասվածքների կանխարգելման արդյունավետ ծրագրի մշակման համար կարևոր պայման է հանդիսանում վնասվածքների մասին ամբողջական տվյալների առկայությունը:

Վնասվածքների օրինաչափությունների դիտարկումն օգնում է պարզել վնասվածքների տարածվածությունը կանանց և տղամարդկանց, երեխաների և տարեցների մոտ, որն էլ հնարավորություն է տալիս մշակել հասցեական կանխարգելիչ միջոցառումներ` ուղղված բնակչության առանձին սեռատարիքային և սոցիալական խմբերին:

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը, ըստ այդմ, առաջարկում է, որ Հայաստանի առողջապահական ոլորտն ունենա առանձին պատճառներից առաջացած վնասվածքների և մահվան ելքերի վերաբերյալ տվյալների համեմատությունը այլ պատճառներից առաջացած վնասվածքների և մահվան ելքերի վերաբերյալ տվյալների հետ, ինչպես նաև բնակչության տարբեր խմբերում հիվանդացության և մահացության ցուցանիշների հաշվարկ` 100 000 բնակչության հաշվով:

Ըստ այդմ, առաջնորդվելով ԱՀԿ-ի առաջարկություններով, նպատակահարմար է առանձնացնել առողջապահական համակարգին վերապահված հետևյալ ուղղությունները՝ քաղաքականության մշակում, տվյալների հավաքագրում, տուժածներին բժշկական օգնության և սպասարկման ցուցաբերում, կանխարգելում, կադրային ներուժի մասնագիտական վերապատրաստում և հանրային իրազեկում:

Հարկ է նշել, որ այս նպատակով Հայաստանում արդեն մշակվել է «Արտահիվանդանոցային և հիվանդանոցային բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնող հաստատություններում գրանցված վնասվածքների և արտաքին պատճառների ներգործության որոշ այլ հետևանքների մասին» հաշվետվական նոր ձև։

Հաշվետվական ձևում վնասվածքների և արտաքին պատճառների ներգործության որոշ այլ հետևանքների վերաբերյալ վիճակագրական տեղեկատվությունը ներկայացված է՝ ըստ տարիքային խմբերի, ինչպես նաև ըստ վնասվածքների բնույթի։

Հաշվետվական ձևի ներդրումը հնարավորություն կընձեռնի ստեղծել վնասվածքների վերաբերյալ տեղեկատվական համակարգ և իրականացնել համալիր գիտական ուսումնասիրություններ՝ ուղղված հետագա վնասվածքների նվազեցմանը կանխարգելիչ միջոցառումների բարելավման և քաղաքականության մշակման գործում։

Այս հրապարակումը պատրաստվել է Եվրոպական միության և «Բաց հասարակության հիմնադրամներ – Հայաստան» կազմակերպության ֆինանսական աջակցությամբ։ Հրապարակման բովանդակությունն արտահայտում է միայն «Իրազեկ քաղաքացիների միավորման» տեսակետը, այլ ոչ Եվրոպական միության և «Բաց հասարակության հիմնադրամներ – Հայաստան» կազմակերպության դիրքորոշումը։


Читайте также